Քա­ղա­քիս մէջ տի­րող ներ­կայ պայ­ման­նե­րուն որ­պէս հե­տե­ւանք տե­ղի ու­նե­ցող անա­խորժ անակն­կալ­նե­րը, քան­դում­նե­րը, տե­ղա­ցող հրա­սանդ­նե­րը, մա­նա­ւանդ զո­հե­րը մեր առօր­եա­յին ան­ցան­կա­լի ու­ղե­կից­ներն են:

Անց­եալ շա­բաթ, Հա­լէ­պի Ս. Եր­րոր­դու­թիւն եկե­ղեցւոյ դի­մաց պայ­թող հրա­սան­դը թէ տա­կա­ռը ան­մեղ նոր զո­հեր խլեց… Ամէն ան­գամ, երբ պայ­թող հրա­սան­դի գոյ­ժը, որ նոյն­քան ուժ­գին ու սահմռ­կե­ցու­ցիչ է, որ­քան անոր գոր­ծած աւեր­նե­րը, կը տա­րած­ուի քա­ղա­քով մէկ, ի սր­տէ կը մաղ­թենք.

«Թող ալ վեր­ջի­նը ըլ­լայ», դժ­բախ­տա­բար մեր մաղ­թան­քը կը մնայ պար­զա­պէս սր­տի խոր­քէն (ի խո­րոց սր­տէ) բխող ջերմ, բայց անի­րա­կա­նա­նա­լի ցան­կու­թիւն… քա­նի մը օր դա­դար, լա­ւա­տե­սու­թեան կայ­ծեր ու ահա­ւա­սիկ նոր հի­աս­թա­փու­թիւն…

Եր­կու քոյ­րեր այդ հրա­սան­դին զո­հե­րը եղան, եր­կու գա­րուն­ներ, որոնք ան­գի­տա­կից «Մեծ»-երու կող­մէ ծրագր­ուած բա­րե­կար­գիչ «գա­րուն»-ի մը բաշ­խած բա­րիք­նե­րուն, անոր ի պա­տիւ զեն­եալ­նե­րու ան­վեր­ջա­նա­լի ցան­կին մէջ տեղ գրա­ւե­ցին:

Ինչ­պէս միշտ` լու­րե­րու շտե­մա­րան դի­մա­տետ­րի աշ­խոյժ լրա­տու­նե­րը անոնց մա­հազդն ու նկար­նե­րը տե­ղադ­րած էին, տասն­եակ մեկ­նա­բա­նու­թիւն­ներ, անի­ծող թէ մխի­թա­րա­կան, յու­սա­հա­տեց­նող թէ հրահ­րող խօս­քե­րով: Որ­պէս մարդ ու հայ դի­տե­լով ման­կա­մարդ այս կի­նե­րու լու­սան­կար­նե­րը, անոնց նայ­ուածք­նե­րուն մէջ տես­նե­լով դէ­պի կեանք ուղղ­ուած ան­մեղ ժպիտ­նե­րը կ՛ափ­սո­սա­յինք:

– Ին­չո՞ւ այդ­քան կը նեղ­ուիք որ, իրենց կեան­քը այս­քան է եղեր, ճա­կա­տա­գիր է…,- պա­տա­նին եզ­րա­կա­ցուց` աշ­խար­հը ճանչ­ցո­ղի հո­վեր առած:

Թե­րեւս հա­զա­րե­րորդ ան­գամ ըլ­լա­լով ի զուր կը մտա­ծեմ, թէ այս պա­տե­րազ­մը, որուն մէջ կա­մայ թէ ակա­մայ մխրճ­ուած ենք, նո­րա­բոյս պեխ ու մօ­րու­քով, զէն­քով ու զի­նուո­րա­կան տա­րա­զով ոգե­ւոր­ուած այս պա­տա­նի­նե­րու վրայ, ինչ­պի­սի կոր­ծա­նիչ ազ­դե­ցու­թիւն կ՛ու­նե­նայ: Հա­պա՞ փոք­րիկ­նե­րուն, հար­ցու­մը ու­ղե­ղիս մէջ, կը հե­տե­ւիմ պա­տանի­ին հա­զիւ երեք տա­րե­կան եղ­բօր, ան շրջ­ուած աթոռ­նե­րով ան­ցար­գել շի­նած է պատշ­գա­մին դրան առ­ջեւ եւ դէ­պի դուրս ան­ցու­մը կ՛ար­գի­լէ, աթոռ­նե­րու բաց­ուածք­նե­րէն գա­ւա­զան մը երկն­ցու­ցած` իբր նշան կը բռ­նէ ու «Պո՜ւմ»…

Դուր­սը եւս «պո՜ւմ, պո՜ւմ»…

Ափ­սոս, առօր­եայ կեն­դա­նի պատ­կեր­նե­րը ըն­դօ­րի­նա­կե­լի ման­րան­կար­ներ են այս սե­րուն­դին հա­մար:

Տա­կա­ւին կան դի­մա­տետ­րի վրայ զե­տեղ­ուած ահա­ւոր տե­սա­նիւ­թեր, մարդ­կու­թիւնը մար­դուն մէջ տա­պա­լող, խեղ­դող…

Փշա­քաղ­ուիլ բա­ռը տե­ղին է, թէ՞ աւե­լի ազ­դուն բա­ռ կայ, երբ կը դի­տես նման զար­հու­րե­լի պատ­կեր:

Զօ­րա­կո­չի­կը, քա­նի մը ամս­ուան զի­նուո­րա­կան ծա­ռա­յու­թիւն կա­տա­րած` գե­րի ին­կած էր զին­եալ խմ­բա­ւո­րում­նե­րուն ձեռ­քը (այդ­պէս կը ջա­նար բա­ցատ­րել տանջ­ուած զի­նուո­րը զինք խօ­սեց­նող անե­րե­ւոյթ ան­ձե­րուն):

Պա­տե­րազ­մի ըն­թաց­քին սո­վո­րա­կան երե­ւոյթ է գե­րին չար­չա­րե­լը, խոս­տո­վա­նեց­նե­լը, ստը­րու­կի նման բա­նեց­նե­լը, ի հար­կին սպան­նե­լը, սա­կայն երե­ւոյ­թը խորթ է եւ ան­մարդ­կա­յին, երբ երկ­րի «ազա­տա­րար»-ը հռ­չակ­ուող յե­ղա­փո­խա­կան­նե­րը, իրենց արիւ­նակ­ցին` զի­նուո­րա­կան ծա­ռա­յու­թեան կոչ­ուած պա­տանի­ին վզին կապ անց­նե­լով կը պար­տադ­րեն շան նման հա­ջել:

Տա­կա­ւին յո­խոր­տա­լով տե­սա­նիւ­թը կը զե­տե­ղեն դի­մա­տետ­րի էջե­րուն վրայ:

Ու տա­կա­ւին տե­սա­նիւ­թը հե­տաքրք­րա­կան հա­մա­րե­լով մեր փոք­րիկ­նե­րը անար­գել կը դի­տեն նման պատ­կեր­ներ, կ՛ըն­դօ­րի­նա­կեն
ֆէյս­պուք­եան սե­փա­կան էջին վրայ, որ­պէս շա­հե­կան նիւթ ցոյց կու տան շր­ջա­պա­տին ու լի­ա­թոք կը ծի­ծա­ղին…

– Տե­սա՞ր, ինչ­պէս կը հա­ջէ…

Ար­դէն սկ­սած ենք դա­տարկը­ւիլ մարդ­կա­յին յոյժ կա­րե­ւոր հո­գե­կան զգա­ցու­մէ, որ կը կոչ­ուի ԽՂՃՄ­ՏԱՆՔ: Խող­խող­եա­լին ահա­ւոր վի­ճա­կը ընբռ­նե­լու, անոր դէմ գործ­ուած անի­րա­ւու­թիւնը քն­նա­դա­տե­լու, դա­տա­պար­տե­լու ՄԱՐԴ­ԿԱ­ՅԻՆ կա­րո­ղու­թե­նէն:

«Տէ ե՛կ հա­յոր­դի ու մի խեն­թա­նայ»:

Ման­րա­դի­տակ
«ԳԱՆՁԱՍԱՐ»