kantsasar.com – ՊԱՇՏՕՆ ԵՒ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ

Ազ­գա­յին, թե­մա­կան եւ միու­թե­նա­կան պաշ­տօն­նե­րը ընդ­հան­րա­պէս կը յանձն­ուին պաշ­տօ­նա­կան գի­րե­րով կամ հա­մա­պա­տաս­խան ժո­ղով­նե­րու կող­մէ կա­տար­ուած ընտ­րու­թիւն­նե­րով: Պաշ­տօ­նի յանձն­ման ար­ձա­նագ­րու­թեան մէջ յիշ­ուած կ՛ըլ­լայ պաշ­տօ­նա­տի­րոջ անու­նը եւ ստանձ­նած պաշ­տօ­նը: Եր­բեմն կը յիշ­ուի նա­եւ պաշ­տօ­նա­վա­րու­թեան ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը: Նո­րա­պաշ­տօ­նը կ՛անց­նի իրեն տրա­մադր­ուած վայ­րը եւ հան­գիստ-հան­գիստ կը նս­տի աթո­ռին վրայ: Ան­շո՛ւշտ հան­գիստ պի­տի նս­տի, որով­հե­տեւ իրեն պաշ­տօն յանձն­ուե­ցաւ, պաշ­տօն մը հն­չեղ մակ­դի­րով ու գե­ղե­ցիկ տիտ­ղո­սով: Պաշ­տօն մը, ժո­ղո­վա­սեն­եակ մը եւ աթոռ մը, հե­տե­ւա­բար ին­չո՛ւ հան­գիստ պի­տի չըլ­լայ, հան­գիստ ալ կ՛ըլ­լայ, ու­րախ ալ կ՛ըլ­լայ: Իսկ ինչ մեղք ու­նի ան եթէ պաշ­տօ­նը յանձ­նո­ղը մոռ­ցած է, կամ մո­ռա­ցու­թեան տուած է պաշ­տօ­նին հետ պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւնը յանձ­նե­լը, պա­տաս­խա­նա­տը-ւութիւնը, որուն կրե­լու եղա­նա­կին հա­մա­ձայն կը յս­տա­կա­նայ ստանձ­նած մակ­դի­րին, տիտ­ղո­սին, սեն­եա­կին եւ աթո­ռին գե­ղեց­կու­թիւնը կամ տգե­ղու­թիւնը, յար­գար­ժա­նու­թիւնը կամ անար­գու­մը, ար­ժա­նա­ւո­րու­թիւնը կամ անար­ժա­նու­թիւնը:

Եւ պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւն չյանձ­նած ու պա­տաս­խա­նա­տը­ւութիւն չս­տանձ­նած ազ­գա­յին, թե­մա­կան եւ միու­թե­նա­կան պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րուն պատ­ճա­ռով հետզ­հե­տէ առա­ւել մտա­հո­գիչ կը դառ­նայ մեր կազ­մա­կերպ­ուա­ծու­թիւնը: Կը բարձ­րա­նայ պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւն չկ­րող պաշ­տօ­նա­սէր­նե­րուն թիւը, կ՛աւել­նան լուծ­ման չյան­գած խն­դիր­նե­րը եւ ամենա­վա­տը կը բազ­մա­պատկ­ուին «վնաս չու­նի»-նե­րու մօ­տե­ցու­մով լուծ­ուած հար­ցե­րը: Այս «վնաս չու­նի»-ներն են, որոնք քան­դիչ դե­րա­կա­տա­րու­թիւն կ՛ու­նե­նան մեր կազ­մա­կերպ­ուա­ծութ­եան աս­տի­ճա­նա­կան քայ­քայ­ման վրայ:

«Վնաս չու­նի»-նե­րը պատ­ճառ կը դառ­նան, որ հար­ցե­րու պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը հաշ­ուե­տուու­թեան չհ­րա­ւիր­ուին, իսկ երբ հաշ­ուե­տը­ւութեան հա­մա­կար­գը կանգ առ­նէ` արա­գօ­րէն ըն­թացք կ՛առ­նէ ան­պա­տաս­խա­նա­տու վե­րա­բեր­մուն­քը: Ի վեր­ջոյ երբ հա­շիւ պա­հան­ջող չկայ պաշ­տօ­նա­տէ­րը ին­չի՞ն հո­գը պի­տի առ­նէ… Ալ մտա­հան­գիստ սխալ կը գոր­ծէ, պաշ­տօ­նի պա­հան­ջած աշ­խա­տանք­նե­րու կա­տար­ման մէջ կը թե­րա­նայ, ինք ալ իր կար­գին իրեն են­թա­կա­յէն հա­շիւ չի պա­հան­ջեր: Հետզ­հե­տէ այս մօ­տե­ցում­նե­րը կը բար­դա­նան իրա­րու վրայ, յա­ռա­ջաց­նե­լով խառ­նաշ­փոթ, ան­կազ­մա­կերպ եւ կոր­ծա­նիչ մի­ջա­վայր մը: Իսկ ամէ­նէն հե­տաքրք­րա­կա­նը այն է, որ պաշ­տօն­նե­րու տէր այ­րեր եւ կի­ներ խղ­ճի ամե­նայն հանգս­տութ­եամբ կը շա­րու­նա­կեն գոր­ծել նման մթ­նո­լոր­տի մէջ:

Ի՞նչ ձե­ւեր կան արդ­եօք ան­պա­տաս­խա­նա­տու պաշ­տօ­նա­տէ­րե­րուն հասկց­նե­լու հա­մար թէ` իրենց սե­փա­կան ազ­գին նկատ­մամբ աւեր­ներ կը գոր­ծեն: Ի՞նչ ձե­ւեր կան արդ­եօք ան­պա­տաս­խա­նա­տու պաշ­տօ­նա­տէ­րե­րուն հասկց­նե­լու թէ` այս պաշ­տօն­նե­րը առա­քի­նի պաշ­տօն­ներ են, սահ­ման­ուած առա­քի­նի մար­դոց հա­մար եւ ի՞նչ ձե­ւեր կան հասկց­նե­լու, որ այս առա­քի­նու­թիւնը կը կա­յա­նայ պա­տաս­խա­նա­տը-­ւութիւն վերց­նե­լու մէջ:

Ի՞նչ ձեւ կայ հասկց­նե­լու, որ օր մը պատ­մու­թեան ըն­դա­ռաջ պա­տաս­խան պի­տի տան իրենց այս ան­պա­տաս­խա­նա­տու կեց­ուած­քին հա­մար եւ իրենց ամէն մէկ «վնաս չու­նի»-ին, «քա­լե­ցո՛ւր»-ին եւ «հարց չէ»-ին հա­մար իրենց ստանձ­նած կա­ռոյ­ցի բա­րո­յա­կան իւ­րա­քան­չիւր կա­ռուց­ուած­քի կրած վնա­սին հա­մար հաշ­ուե­տու պի­տի ըլ­լան:

Եւ ինչ­պէ՞ս պի­տի հասկց­նենք, որ այդ հաշ­ուե­տուն անձ մը կամ պաշ­տօն մը պի­տի չըլ­լայ, այդ հաշ­ուե­տուն ժո­ղո­վուր­դը պի­տի ըլ­լայ, որուն վճի­ռը թէ­եւ խիստ է, բայց ար­դար է:

Մարիա Գաբրիէլեան

ՀՐԱՒԻՐԱՏՈՄՍԵՐ
ԵՒ ՀՐԱՒԻՐԵԱԼՆԵՐ

Հա­կա­ռակ Հա­լէ­պի ճգ­նա­ժա­մա­յին կա­ցու­թեան` գա­ղու­թը կը շա­րու­նա­կէ իր հա­յա­պահ­պան­ման աշ­խա­տան­քը մշա­կոյ­թի տար­բեր բնա­գա­ւառ­նե­րէն ներս` գրա­կան ձեռ­նարկ­նե­րով, երգ ու պա­րի փա­ռա­տօն­նե­րով, երաժշ­տա­կան երե­կո­նե­րով: Այս բո­լո­րին կող­քին կը շա­րու­նա­կէ նա­եւ կազ­մա­կեր­պել իր աւան­դա­կան ազ­գա­յին ժո­ղովր­դա­յին տօ­նախմ­բու­թիւն­նե­րը, որոնք եռանդ, արիու­թիւն եւ հպար­տանք կը ներշըն­չեն նոր սե­րուն­դին` պա­պե­նա­կան ժա­ռան­գը պա­հե­լու եւ պա­հե­լով հպար­տա­նա­լու:

Քա­նի մը օր առաջ տե­ղի ու­նե­ցած Մա­յիս­եան յաղ­թա­նա­կի տօ­նախմ­բու­թիւնը լա­ւա­գոյն փաստն էր հա­լէ­պա­հայ գա­ղու­թի վճ­ռա­կա­մու­թեան, հա­լէ­պա­հայ գա­ղու­թի ան­զի­ջե­լի եւ անդրդ­ուե­լի կեց­ուած­քին, հա­կա­ռակ իր դի­մագ­րա­ւած կեն­ցա­ղա­յին դժ­ուար պայ­ման­նե­րուն:

Բայց կար­ծէք մենք վարժ ենք մեր ձեռ­նարկ­նե­րը լար­ուած վի­ճա­կով սկ­սե­լու եւ ջղագր­գիռ ալ վեր­ջաց­նե­լու, որով­հե­տեւ հար­ցը նս­տե­լու տեղ չգտ­նե­լով կը սկ­սի ու կ՛աւար­տի եր­կու կծու խօսք «քա­մե­լով» կազ­մա­կեր­պող մարմ­նին: Բայց ինչ կր­նանք բա­ցատ­րել հա­մեստ դա­սա­կար­գի պատ­կա­նող, ոտ­քի սպա­սող եւ հա­ւա­նա­բար ամ­բողջ ձեռ­նար­կի ըն­թաց­քին այդ­պէս մնա­ցող հան­դի­սա­տե­սին, երբ քա­նի մը քայլ ան­դին տասն­եա՜կ դա­տարկ աթոռ­ներ կը պահ­ուին, որով­հե­տեւ որե­ւէ ժա­մա­նակ կր­նայ ըլ­լալ, որ այդ աթո­ռին ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը ներ­կա­յա­նայ եւ իր տե­ղը հարց­նէ: Տրա­մա­բա­նու­թիւնն ան­գամ այս մէ­կը չ՛ըն­դու­նիր:

Դեռ աւե­լին, ըն­դուն­ուած կար­գու­ձե­ւին (փրօ­թօ­քոլ) մէջ բո­լո­րո­վին անըն­դու­նե­լի է այն պա­րա­գան, որ պաշ­տօ­նա­կան մարմ­նի մը ատե­նա­պե­տին կամ նա­խա­գա­հին բա­ցա­կա­յու­թեան պա­րա­գա­յին, անոր յատ­կաց­ուած տե­ղը գրա­ւէ տու­եալ մարմ­նէն ոե­ւէ ան­դամ եւ գայ տե­ղա­ւոր­ուի ատե­նա­պետ­նե­րու եւ կամ նա­խա­գահ­նե­րու շար­քին: Իսկ ամէ­նէն խո­ցե­լին` երբ այդ ատե­նա­պե­տը հրա­ւի­րա­տոմ­սը տուն տա­րած կ՛ըլ­լայ ու յան­կարծ ինք պա­րա­գայ մը ու­նե­նա­լու բե­րու­մով իր կինն ու զա­ւա­կը կը ներ­կա­յա­նան իրեն փո­խա­րի­նե­լու…

Իսկ ինչ խօսք երբ կազ­մա­կեր­պող մար­մի­նը ընդ­հան­րա­պէս կ՛ան­տես­ուի եւ հրա­ւիր­եալ մարմ­նէն ոչ մէկ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ ներ­կայ կ՛ըլ­լայ: Հա­ւա­նա­բար իրենց յար­գե­լի պա­րա­գա­նե­րը ու­նե­նան անոնք, բայց արդ­եօք իրենց սուղ ժա­մե­րէն քա­նի վայրկ­եա՞ն պի­տի խլէր եթէ տու­եալ հաս­տա­տու­թիւնը, մար­մի­նը, միու­թիւնը եւ կամ նկա­տի առն­ուած ոե­ւէ ան­հատ հե­ռա­ձայ­նը վերց­նե­լով տեղ­եակ պա­հէր կազ­մա­կեր­պող մարմ­նին իր բա­ցա­կա­յու­թեան մա­սին:

Կար­գու­ձե­ւը բա­րե­կա­մա­կան եւ ըն­կե­րա­կան կա­պակ­ցու­թիւն­նե­րով չէ որ կը դա­սա­ւոր­ուի, այ­լեւ պաշ­տօն­ներ եւ հան­գա­մանք­ներ իրենք են, որոնք կը կար­գա­ւո­րեն թիւն ու շար­քը, սա­կայն իւ­րա­քան­չիւր պա­տաս­խա­նատ­ուէ եւ ղե­կա­վա­րէ պա­հանջ­ուա­ծը ճշդ­ուած ժա­մէն 10 վայրկ­եան առաջ ներ­կայ գտն­ուիլն է, որ­պէս­զի ոչ թիւ­րի­մա­ցու­թիւն­նե­րու առիթ տանք եւ ոչ կազ­մա­կեր­պող մար­մի­նը նեղ կա­ցու­թեան մատ­նենք:
Յու­սանք յա­ռա­ջի­կա­յին կը բա­րե­փոխ­ուի մեր ըն­թաց­քը:

Սեւան Շահպազեան