kantsasar.com – Երկ­րի ներ­կայ տագ­նա­պին մէջ ներգ­րաւ­ուած մեր փոք­րա­մաս­նու­թիւնը, տի­րող այ­լա­զան դժ­ուա­րու­թեանց դէմ յան­դի­ման` ապր­ուած իրա­վի­ճա­կը «Նոր ջարդ» կ՛ան­ուա­նէ:

Խա­ղաղ ու ապա­հով մի­ջա­վայ­րի մէջ ապ­րող սուր­ի­ա­հա­յին հա­մար պայ­թում­ներն ու քան­դում­նե­րը, կո­րուստ­ներն ու մա­նա­ւանդ ան­մեղ զո­հե­րը, անե­րե­ւա­կա­յե­լի կա­ցու­թիւն ստեղ­ծե­ցին: Ան­տա­նե­լի այս պայ­ման­նե­րու եր­կա­րաձ­գումն ու անո­րո­շու­թիւնը յու­սա­հա­տա­կան վի­ճա­կը կըրկ­նա­կի վատ­թա­րա­ցու­ցին ու մեր ժո­ղո­վուր­դի մեծ հատ­ուա­ծը կամ­քէ ան­կախ, կա­մա­ւո­րա­բար դար­ձաւ գաղ­թա­կան… Գաղ­թա­կան իր քա­ղա­քին մէջ ու երկ­րէն դուրս: Ըն­տա­նիք­ներ մաս­նա­հատ­ուե­ցան, երի­տա­սարդ­ներ ցր­ուե­ցան օտար եր­կիր­նե­րու մէջ, տու­ներ քայ­քայ­ուե­ցան:

21 -րդ դա­րու ոճով այս «Նոր ջարդ»-ի իրա­գործ­ման մէջ, ան­կաս­կած մեր վա­ղե­մի ոսոխն ալ ու­նե­ցաւ իր «ներդ­րում»-ը, գորշ գայ­լի արիւ­նոտ երա­խը գաղ­տա­գո­ղի ցցած, նոր դա­րու վա­յել քա­ղա­քակրթ­ուած երե­ւոյ­թով, մար­դա­սի­րա­կան մօ­տե­ցու­մով, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թիւն քա­րո­զե­լով:

Մարդ արա­րա­ծի մօտ վա­խը բնա­կան զգա­ցում է, իսկ սար­սա­փը սահմռ­կե­ցու­ցիչ… Իւ­րա­քան­չիւր անակն­կալ պայ­թու­մի հետ, այդ սար­սափն ու զար­հու­րան­քը կ՛ապ­րի մեր ժո­ղո­վուր­դը, այ­սու­հան­դերձ խի­զա­խօ­րէն ապ­րե­լու յար­մա­րու­թիւն­ներ կը ստեղ­ծէ:

Ապ­րե­լու ու կեան­քը բնա­կա­նոն շա­րու­նա­կե­լու տեն­չը մե­ծա­պէս գնա­հա­տե­լի է, իսկ հար­ուա­ծի որ­պէս հա­կազ­դե­ցու­թիւն, եր­բեմն պայ­ման­նե­րու յար­մա­րե­լու փո­խա­րէն, անտ­րա­մա­բա­նա­կան ծայ­րա­հե­ղու­թիւն­ներ տե­ղի կ՛ու­նե­նան:

Ընդ­հան­րա­պէս նիւ­թա­կան ճնշ­ուած վի­ճակ կը տի­րէ: Մար­դիկ երբ նպաս­տէ օգտ­ուե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն կայ կը ջա­նան իրենց ծայ­րա­հեղ ողոր­մե­լի պատ­կե­րը ցոյց տալ, իսկ սե­ղան­նե­րու շուրջ, կամ հրա­ւէր­նե­րու ըն­թաց­քին քօ­ղար­կել իրա­կա­նու­թիւն­նե­րը ու ամե­նա­պատ­շաճ տես­քով ներ­կա­յա­նալ:

Պարզ օրի­նակ մը.

Պսա­կադ­րու­թեան արա­րո­ղու­թիւն, ապա հար­սա­նիք տե­ղի պի­տի ու­նե­նայ, զոյգ մը եր­կար սպա­սե­լով վի­ճա­կի բա­րե­լաւ­ման, վեր­ջա­պէս որո­շում կա­յա­ցու­ցած է ապ­րիլ ըն­տա­նե­կան յար­կի տակ, իրա­ւունք ալ ու­նի, մին­չեւ ե՞րբ սպա­սել:

Հրա­ւէր ստա­ցած ազ­գա­կա­նուհի­ին հա­մար խառն վի­ճակ ստեղծ­ուած է, հա­գուս­տի, կօ­շի­կի, պա­յու­սա­կի, մա­զի յար­դա­րան­քի կար­գադ­րու­թեան խու­ճապ… Հե­տե­ւա­բար նիւ­թա­կա­նի հարց:

Տան մէջ ծայր կու տայ «չկայ»-նե­րու ու «տե­ղէ մը կար­գադ­րէ»-նե­րու խու­ճա­պը:
Ու այս­պէս պա­րա­նի մէկ ծայ­րէն հրա­ւիր­եա­լի իր պատ­շաճ ներ­կա­յու­թիւնը պար­տադ­րող կի­նը, միւ­սէն գա­ւաթ մը խմե­լու ու քիչ մը փոխ­ուե­լու պատ­րաստ, բայց նիւ­թա­կան ան­բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րու մէջ թա­ւա­լող ամու­սի­նը, կը քա­շեն, կը քաշք­շեն, կի­նը` ան­զի­ջող իգա­կան իր դիր­քին վրայ, ամու­սի­նը` հին օրե­րու նման պա­հանջ­քը ապա­հո­վե­լու ան­կա­րող: Ու նոր կազ­մուող ըն­տա­նի­քի կող­քին կը յայտն­ուի քայ­քայ­ուած մը:

Վեր­ջին ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին, վի­ճա­կագ­րու­թիւն­նե­րու տու­եալ­նե­րը կը ցու­ցա­բե­րեն, թէ ամուս­նա­ցած զոյ­գե­րու ան­հա­մա­ձայ­նու­թեանց գըլ­խա­ւոր պատ­ճա­ռը նիւ­թա­կա­նի չգո­յու­թիւնն է:

Չգո­հա­նալ ու չզի­ջիլ, սա է ընդ­հա­նուր մթ­նո­լոր­տը, պատ­ճա­ռը բա­ցա­յայտ, սա­կայն վե­րաց­նե­լը ան­կա­րե­լի:

Որ­պէս հե­տե­ւանք տու­ներ, ըն­տա­նիք­ներ, քա­ղաք­ներ կը քանդ­ուին:

Կը տի­րէ հա­մա­տա­րած խու­ճապ.
Խու­ճապ ընտ­րու­թեան
Խու­ճապ մր­ցակ­ցու­թեան
Խու­ճապ քան­դում­նե­րու
Խու­ճապ ան­հա­մա­ձայ­նու­թեանց
Եւ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար ամե­նա­սար­սա­փե­լին` խու­ճապ թռ­չող հրա­սանդ­նե­րու:

03/06/2014